Kalendarium Jelitowa

Neolit i pradzieje

ok. 2800–2200 p.n.e.
Na terenie dzisiejszego Jelitowa funkcjonowało osadnictwo ludności kultury ceramiki sznurowej. Z tego okresu pochodzi odnaleziony przed 1901 rokiem kamienny topór.

Neolit – okres nowożytny
Badania archeologiczne potwierdziły ślady osadnictwa z neolitu, schyłkowego neolitu, późnego średniowiecza oraz okresu nowożytnego.


Średniowiecze

1398 rok
Pierwsza znana wzmianka o Jelitowie.

1440–1442
W aktach grodzkich gnieźnieńskich występują Stanisław i Marcin, synowie zmarłego Macieja z Jelitowa.

1464 rok
W źródłach pojawiają się Mikołaj Rokitowicz z Jelitowa oraz Mikołaj i Marcin, synowie Wojciecha z Wielkiego Jelitowa.

1466 rok
Piotr Dutkowicz z Jelitowa prowadzi sprawę sądową z Dorotą, wdową po Wojciechu z Jelitowa.

1474 rok
Grzegorz z Jelitowa zapisuje swojej żonie Katarzynie posag na częściach Jelitowa i Jankowa.

1475 rok
Maciej z Jelitowa zapisuje żonie Agnieszce posag na swoich częściach w Jelitowie.

1486 rok
Grzegorz z Jelitowa sprzedaje swoje części dziedziczne w Jelitowie i Jaskółkach.

1487 rok
Dorota, żona Piotra z Kalisza, dokonuje transakcji dotyczącej części Jelitowa.

1494 rok
Helena Jelitowska sprzedaje część dziedziczną w Jelitowie Mikołajowi Jelitowskiemu zwanemu Konieczny.

1498 rok
Wojciech Mańkowski obejmuje części Jelitowa nabyte od Doroty, córki Wawrzyńca z Jelitowa.


XVI wiek

1507 rok
Małgorzata, żona Pawła Jelitowskiego, sprzedaje Wojciechowi Jelitowskiemu część swoich dóbr w Jelitowie.

1511 rok
Wojciech Jelitowski zapisuje żonie Małgorzacie oprawę na połowie swoich części dziedzicznych w Jelitowie.

1513 rok
Paweł Jelitowski wraz z żoną sprzedaje część Wielkiego Jelitowa Janowi Żółeckiemu.

1516 rok
Wojciech Jelitowski skupuje kolejne części majątku od krewnych.

1522 rok
Jan Jelitowski zwany Trojan kupuje część Jelitowa od Wojciecha Jelitowskiego.

1524 rok
Jan Jelitowski zwany Trojan nabywa kolejne części wsi od Szymona Chwalikowskiego.

1525 rok
Feliks Jelitowski przekazuje swoje części w Jelitowie bratu Wiktorynowi.

1532 rok
Jadwiga Jelitowska, wdowa po Wojciechu Jelitowskim, sprzedaje część majątku Marcinowi Kamieńskiemu.

1537 rok
Mikołaj Jelitowski sprzedaje swoją część wsi bratu Janowi.

1539 rok
Piotr Jelitowski sprzedaje połowę części dziedzicznych w Jelitowie Marcinowi Kamieńskiemu.

1544 rok
Marcin Kamieński sprzedaje swoją część Jelitowa Maciejowi Chwalikowskiemu.

1552 rok
Piotr Jelitowski sprzedaje swoje części w Jelitowie Wawrzyńcowi Gorczyńskiemu.

1564 rok
Rejestr poborowy wymienia czterech współwłaścicieli: Macieja Jelitowskiego, Wiktoryna Jelitowskiego, Jana Jelitowskiego zwanego Kosz oraz Jana Mikołajewskiego. Każdy posiada jeden łan ziemi uprawiany we własnym zakresie.

1565 rok
Jan Mikołajewski sprzedaje swoją część Jelitowa Janowi Jelitowskiemu zwanemu Kosz i Maciejowi Jelitowskiemu.

1588 rok
Według rejestru poborowego Jelitowo posiada półtora łana osiadłego oraz dwóch zagrodników.


XVII wiek

1618–1620
Rejestry podatkowe wymieniają w Jelitowie dwa działy majątkowe: należący do Jana Skrzetuskiego oraz część po zmarłym Krzysztofie Iwińskim zwanym Sulińskim.

1627 rok
Jan Skrzetuski występuje jako dziedzic Jelitowa.

1635 rok
Adam Skrzetuski sprzedaje części Nowego i Starego Jelitowa Wojciechowi Jarochowskiemu.

1662 rok
Wojciech Jarochowski przekazuje dobra obejmujące Żydowo, Stare i Nowe Jelitowo synowi Chryzostomowi.

1665 rok
Chryzostom Jarochowski sprzedaje Żydowo, Stare i Nowe Jelitowo Helenie Mańkowskiej.

1675 rok
W wyniku działów majątkowych Jelitowo wraz z Michałkami przypada Janowi Popowskiemu.


XVIII wiek

1731–1734
Kazimierz Poleski dzierżawi dobra Jelitowo.

1763 rok
Źródła parafialne wymieniają Józefa Smoleńskiego, posesora Jelitowa.

1766 rok
Maciej Jarochowski posiada dobra obejmujące Żydowo oraz Stare i Nowe Jelitowo.

1777 rok
Antoni Piotr Smoleński dokonuje podziału majątku pomiędzy synów. Jelitowo wraz z Michałkami i częścią Żółcza przeznacza dla syna Józefa.

1785 rok
Antoni Piotr Smoleński formalnie przekazuje Jelitowo, Michałki i Cielimowo synowi Józefowi Smoleńskiemu.

1787 rok
Józef Smoleński sprzedaje Jelitowo, Cielimowo oraz część dóbr żydowskich bratu Stanisławowi Smoleńskiemu.


XIX wiek

25 sierpnia 1802 roku
Pochowano Dorotę Czaplicką, dawną ekonomową z Jelitowa. W księdze parafialnej zapisano, że dożyła 107 lat.

1828 rok
Właścicielką majątku jest Balbina Chrzanowska z domu Masłowska.

1829 rok
W księgach parafialnych odnotowano narodziny Nicefora Jana Stanisława Chrzanowskiego, syna właścicieli Jelitowa.

1832 rok
Urodził się Teofil Chrzanowski, późniejszy właściciel majątku.

1846 rok
Jelitowo liczy 9 domów i 107 mieszkańców.

1857 rok
Właścicielem majątku zostaje Teofil Chrzanowski, który odziedziczył dobra po Balbinie Chrzanowskiej.

około 1870 roku
Powstaje istniejący do dziś dwór w Jelitowie.

1882 rok
Wieś liczy 11 domów i 133 mieszkańców. Majątek obejmuje 857 mórg ziemi.

1897 rok
Majątek Jelitowo nabywa dr Tomasz Koschembar-Łyskowski herbu Doliwa.


XX wiek

1902 rok
Umiera Teofil Chrzanowski, wieloletni właściciel majątku.

1938 rok
Po śmierci Tomasza Koschembar-Łyskowskiego właścicielką Jelitowa zostaje jego żona Maria Prandota-Trzcińska herbu Rawicz.

1939 rok
Wybuch II wojny światowej przerywa funkcjonowanie majątku pod zarządem polskich właścicieli.

1940 rok
Maria Prandota-Trzcińska umiera po wysiedleniu z Jelitowa do Generalnego Gubernatorstwa.

1941–1945
Powiernikiem majątku Jelitowo o powierzchni około 339 ha zostaje Georg von Gruenewaldt, pochodzący z Estonii Niemiec bałtycki.
(Informacje dotyczące właścicieli majątku i okresu okupacji pochodzą z opracowań Andrzeja Prusa Niewiadomskiego).

1945 rok
Koniec okupacji niemieckiej i przejęcie majątku przez państwo polskie.


Współczesność

2021 rok
Jelitowo liczy 182 mieszkańców.

Obecnie
Najcenniejszym zabytkiem miejscowości pozostaje XIX-wieczny dwór, w którym funkcjonuje Dom Pomocy Społecznej.

Powrót do strony głównej Jelitowa.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *