KALENDARIUM DZIEJÓW POTRZYMOWA
Średniowiecze
1397 – Potrzymowo pojawia się w źródłach pisanych. Wieś znajduje się wówczas w rękach Mścigniewa. Jest to obecnie najstarsza znana wzmianka dotycząca Potrzymowa w parafii Jarząbkowo.
1469 – Katarzyna Goluńska sprzedaje Katarzynie, żonie Pawła ze Strzeszewa, całą swoją część dziedziczną w Potrzymowie. Część ta została wcześniej nabyta przez jej zmarłego brata Andrzeja Cawyczyńskiego. Cena sprzedaży wynosi 50 grzywien.
1472 – Katarzyna, żona Pawła ze Strzeszewa, kwituje Mikołaja Gorazdowskiego z Żydowa z sumy 300 grzywien, zabezpieczonej na części Potrzymowa.
1472 – Katarzyna ze Strzeszewa sprzedaje Mikołajowi Gorazdowskiemu, dziedzicowi w Żydowie, całe swoje części dziedziczne w Potrzymowie za 300 grzywien.
1480 – Mikołaj z Żydowa zapisuje swojej żonie Katarzynie 150 grzywien posagu i 150 grzywien wiana, zabezpieczając je na połowie części dziedzicznej, przypadającej mu z działu z bratem Jakubem, w Żydowie i Potrzymowie.
1481 – Jakub Woliczki, dziedzic w Żydowie, zapisuje żonie Aleksandrze 115 grzywien posagu i 115 grzywien wiana, zabezpieczając je na połowie swoich części w Żydowie i Potrzymowie.
1485 – Mikołaj z Żydowa sprzedaje Stanisławowi Ostrowskiemu część dziedziczną w Potrzymowie za 120 grzywien. W źródle pojawia się zapis sugerujący miejscowość „Zubno”; przyjęto, że jest to prawdopodobnie błąd pisarski i chodzi o Mikołaja z Żydowa.
1494 – Stanisław Ostrowski, dziedzic w Camplowie, sprzedaje Mikołajowi Paxyńskiemu całą swoją część dziedziczną w Potrzymowie wraz z połową wiatraka. Cena wynosi 32 kopy groszy.
XVI wiek – rozdrobniona własność szlachecka
1511 – Paweł Kambłowski kwituje swojego ojca Stanisława z dóbr dziedzicznych, które przypadły mu w wyniku podziału rodzinnego. Wśród dóbr wymienione jest również Potrzymowo. Za przypadające mu dobra otrzymuje 100 grzywien.
1515 – Jan Paxyński, zwany Czynptus, zapisuje żonie Barbarze, córce zmarłego Mikołaja Zdzychowskiego, 50 grzywien posagu i wiana, zabezpieczając je na jednej czwartej swoich części Paksyna i Potrzymowa.
1516 – Stanisław Kambłowski sprzedaje Janowi Paxyńskiemu całą swoją część dziedziczną w Potrzymowie za 200 złotych węgierskich.
1521 – Paweł i Marcin, bracia niedzielni i dziedzice w Sobiesiernie, sprzedają Janowi Paxyńskiemu całą swoją część dziedziczną w Potrzymowie za 34 grzywny.
1547 – Jan Wągorzewski sprzedaje Janowi Gwiazdowskiemu, synowi Wacława Gwiazdowskiego, całą wieś Potrzymowo oraz swoje części Kościelnego Gurowa i Skród za 2000 grzywien.
1547 – Jan Gwiazdowski, mający zaledwie 16 lat, przekazuje ojcu Wacławowi dożywocie na całej wsi Potrzymowo oraz na innych nabytych dobrach. W ten sposób właścicielem dóbr zostaje formalnie młody Jan, natomiast ojciec zabezpiecza swoje prawa do majątku.
1560 – Po bezpotomnej śmierci Jana Gwiazdowskiego jego części w Potrzymowie przechodzą na krewnych. Do dworu w Potrzymowie zostają wprowadzeni w posiadanie Jan Kakuliński oraz Wojciech, Ambroży, Piotr i Jakub Drachowscy, jako spadkobiercy po Janie Gwiazdowskim.
1560 – Jan Kakuliński, działając także w imieniu swojej siostry i siostrzeńców, zamienia odziedziczone części Potrzymowa, Gurowa Kościelnego i Skród z Piotrem, Jakubem, Wacławem i Aleksandrem Gwiazdowskimi, otrzymując w zamian części Żółcza oraz 100 złotych dopłaty.
1564 – Rejestr podatkowy wykazuje w Potrzymowie 10 łanów ziemi kmiecej, 1 zagrodnika, a także karczmę i wiatrak. Wieś jest więc w tym czasie stosunkowo dobrze rozwiniętą osadą rolniczą i posiada własne urządzenia gospodarcze.
1565 – Zofia, córka Piotra Smoguleckiego i żona Mikołaja Mieszkowskiego, sprzedaje Krzysztofowi Iwieńskiemu z Tomic całą wieś Potrzymowo wraz z częściami Kościelnego Gurowa, Skród i pustek Jelitowo. Cena wynosi 2000 grzywien.
1575 – Wacław i Aleksander Gwiazdowscy sprzedają Krzysztofowi Iwieńskiemu z Tomic całe dobra dziedziczne obejmujące Potrzymowo, Jelitowo, Gurowo Kościelne, Michałowice i Skrody. Cena wynosi 6000 grzywien. Transakcja wzmacnia pozycję Iwieńskich jako właścicieli Potrzymowa.
1588 – Rejestr podatkowy wykazuje już tylko 4 łany ziemi kmiecej, 4 zagrodników bez ziemi oraz wiatrak. W porównaniu z 1564 rokiem, kiedy wymieniano 10 łanów kmiecych, widoczna jest postępująca koncentracja ziemi. Pozostała część gruntów mogła wejść w skład folwarku. Karczma nie jest już wymieniona w rejestrze.
XVII wiek – Potrzymowo w dobrach Iwieńskich i niechanowskich
1618–1620 – Rejestry poborowe województwa kaliskiego dokumentują sytuację majątkową Potrzymowa na początku XVII wieku. Jest to ważny materiał pozwalający uzupełnić obraz wsi po zmianach własnościowych XVI stulecia.
1625 – Mikołaj Mielżyński, kasztelan biechowski, oraz Krzysztof z Budzisławia Wysocki, kasztelan nakielski i starosta gnieźnieński, zostają wprowadzeni w posiadanie dóbr obejmujących m.in. Niechanowo, Żelaskowo, Nową Wieś, Miroszkę, Mikołajewice, Potrzymowo i Drachowo. W przypadku Potrzymowa nie oznaczało to jednak definitywnej zmiany właściciela – późniejsze źródła wskazują, że prawa do wsi zachowali Iwieńscy.
1663 – Marianna z Tomic Iwieńska, żona Stanisława Działyńskiego, wojewody malborskiego, przenosi wieś Potrzymowo na Jadwigę Chlebowską, wdowę po Macieju Woynowskim, za sumę 4000 złotych polskich.
XVIII wiek
1704 – Michał z Działynia Działyński, kasztelan bydgoski, zapisuje żonie Ludwice Niegolewskiej 40 000 złotych posagu, zabezpieczając tę sumę m.in. na dobrach Niechanowo, Żelaskowo, Nowa Wieś, Miroszka i Potrzymowo.
1748 – Jakub Działyński, starosta nakielski i murzynowski, dziedzic m.in. Niechanowa i Potrzymowa, zawiera z Janem Chryzostomem Krajewskim, plenipotentem Henryka Brühla, kontrakt sprzedaży dóbr za 180 000 złotych polskich. W ten sposób Potrzymowo zostaje objęte transakcją dotyczącą całego klucza dóbr.
około 1756 roku – Henryk Brühl sprzedaje klucz dóbr niechanowskich Franciszkowi i Mariannie Skórzewskim. Potrzymowo znajduje się wśród miejscowości należących do tego kompleksu dóbr. Data wymaga jednak ostrożności, ponieważ w dotychczasowym materiale została określona jako przybliżona.
1782 – Anna z Małachowskich Ciecierska, działając również jako opiekunka małoletniego Fryderyka Skórzewskiego, sprzedaje Stefanowi Garczyńskiemu cały klucz niechanowski za 292 635 złotych polskich. W skład sprzedawanych dóbr wchodzą m.in. Niechanowo, Żelaskowo, Miroszka, Mikołajewice, Bojeniczki, Potrzymowo, Drachowo i Nowa Wieś. Potrzymowo zostaje tym samym związane z dobrami Garczyńskich.
XIX wiek
1803 – Potrzymowo zostaje zaznaczone na mapie z początku XIX wieku. Mapa stanowi ważne świadectwo istnienia miejscowości w okresie, gdy była ona częścią rozległych dóbr niechanowskich.
1846 – J.A. Bobrowicz wymienia Potrzymowo w swoim Opisaniu historyczno-statystycznym Wielkiego Księstwa Poznańskiego. Wieś znajduje się wówczas w posiadaniu Teresy Potulickiej i liczy 11 domów oraz 103 mieszkańców.
1887 – Według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich Potrzymowo liczy 9 domów i 78 mieszkańców, w tym 12 katolików i 66 protestantów. Wieś należała wówczas do parafii w Gurowie, natomiast miejscowa ludność ewangelicka była związana z parafią ewangelicką w Czerniejewie. Tak wysoki udział protestantów pokazuje skalę przemian wyznaniowych, jakie zaszły w Potrzymowie w XIX wieku.
XX wiek
1911 – Na mapie z tego okresu Potrzymowo występuje pod niemiecką nazwą Ludwigshorst. Jest to jedno ze świadectw funkcjonowania niemieckiej nazwy miejscowości w okresie zaboru pruskiego.
1895 – W Potrzymowie urodził się Józef Paluch, syn Michała i Antoniny. Później mieszkał w Gnieźnie.
1921, 27 kwietnia – Józef Paluch, urodzony w 1895 roku w Potrzymowie, zmarł w Poznaniu. W czasie służby wojskowej miał stopień kaprala i był związany z PKU Gniezno. Jego biogram znajduje się w wykazie poległych i zmarłych za Polskę w latach 1918–1921.
1944 – Na dawnym cmentarzu ewangelickim w Potrzymowie odbył się ostatni odnotowany pochówek.
1957 – Dawny cmentarz ewangelicki w Potrzymowie został zamknięty uchwałą Gromadzkiej Rady Narodowej w Żydowie. Cmentarz miał powierzchnię około 0,2 ha.
Potrzymowo współcześnie
1999 – Potrzymowo znajduje się w granicach administracyjnych gminy Niechanowo, powiatu gnieźnieńskiego i województwa wielkopolskiego.
2021 – Potrzymowo liczyło 44 mieszkańców. W porównaniu z 1998 rokiem oznaczało to spadek liczby ludności o około 30,2%.
2024 – Potrzymowo nadal funkcjonuje jako samodzielne sołectwo gminy Niechanowo.
