Okrutna matka z Mielżyna

Zbrodnia, która wydarzyła się w Mielżynku w maju 1910 roku

Maj 1910 roku. Mielżyn.

W niewielkiej miejscowości, gdzie życie mieszkańców toczyło się wokół rynku, kościoła i kilku przylegających ulic, wydarzyła się zbrodnia, która musiała wstrząsnąć lokalną społecznością.

Ofiarą było nowo narodzone dziecko.

Jego matką była służąca Małgorzata Reszela.

O tej historii zachowała się krótka, lecz niezwykle drastyczna wiadomość zamieszczona w prasie.

Śmierć noworodka

„Gazeta Robotnicza” w numerze 62 z 31 maja 1910 roku podała informację o zbrodni popełnionej w Mielżynie.

Według relacji gazety Małgorzata Reszela, służąca w Mielżynie, miała w nieludzki sposób pozbawić życia swoje nowo narodzone dziecko.

Po urodzeniu dziecka kobieta założyła mu na szyję sznur. Następnie zacisnęła go z taką siłą, że doprowadziła do śmierci niemowlęcia. Martwe ciało dziecka wrzuciła później do miejsca ustępowego.

Tak właśnie, w kilku zdaniach, gazeta opisała tragedię, która rozegrała się w Mielżynie.

Dziecko miało na imię Jan

Prasowa notatka nie podaje imienia zamordowanego dziecka.

Pozwala je natomiast ustalić zachowany akt zgonu sporządzony w Mielżynie 30 maja 1910 roku.

Dziecko otrzymało imię Jan.

W akcie jako rodzic została wpisana wyłącznie Małgorzata Reszela. Ojciec dziecka nie został wskazany.

To ważny szczegół, ponieważ urzędowy dokument pozwala uzupełnić informację prasową o dane, których gazeta nie podała.

Nie wiemy natomiast, czy 30 maja był dniem śmierci dziecka, sporządzenia aktu, czy również pogrzebu. Sama data wystawienia aktu nie pozwala tego jednoznacznie rozstrzygnąć.

Mielżynek – poza miejskim centrum

W 1910 roku Mielżyn był znacznie mniejszy niż dzisiejsza miejscowość. Za właściwe miasto uważano przede wszystkim obszar rynku oraz kilka bezpośrednio przylegających do niego ulic.

Wszystko, co znajdowało się poza tą zwartą przestrzenią miejską, określano natomiast jako Mielżynek. Była to więc niejako pozamiejska część Mielżyna, obejmująca zabudowania i gospodarstwa położone poza właściwym centrum.

To ważne dla naszej historii. Akt zgonu Jana wskazuje bowiem Mielżynek jako miejsce związane ze zdarzeniem. Nie oznacza to, że tragedia wydarzyła się w jakiejś odległej miejscowości. Należy ją lokalizować poza właściwym obszarem miejskim Mielżyna – poza rynkiem i kilkoma przylegającymi ulicami.

Dzięki temu określenie „Mielżynek”, które pojawia się w dokumentach z tamtego okresu, nabiera właściwego znaczenia. Miasto stanowiło jego centralną, zwartą część, natomiast Mielżynek obejmował zabudowę znajdującą się poza tym centrum.

Aresztowanie

Sprawa nie zakończyła się na odkryciu ciała dziecka.

W kolejnej relacji prasowej dotyczącej tego wydarzenia pojawia się informacja, że Małgorzata Reszela została aresztowana.

Mamy więc trzy zasadnicze elementy historii:

zbrodnię, ofiarę oraz aresztowanie podejrzanej.

Niestety, dalszy ciąg wydarzeń jest znacznie trudniejszy do odtworzenia.

Nie udało się dotychczas odnaleźć wiarygodnego źródła pozwalającego przedstawić przebieg procesu ani wyrok sądu. Nie wiemy więc, jak zakończyło się postępowanie przeciwko Małgorzacie Reszeli.

I właśnie tutaj kończy się pewna część naszej wiedzy.

Kim była Małgorzata Reszela?

W trakcie poszukiwań natrafiliśmy również na kartę Małgorzaty Reszeli w poznańskiej Kartotece Ewidencji Ludności z lat 1870–1931. Na karcie nr 822 odnotowano Małgorzatę Reszelę, urodzoną 27 maja 1891 roku w Orpiszewie, w powiecie krotoszyńskim. Jej zawód określono jako „Dienstmädchen” – służąca. Jeśli karta ta dotyczy kobiety z Mielżyna, w chwili popełnienia zbrodni w maju 1910 roku miała zaledwie 18 lat. Karta zawiera również późniejsze wpisy dotyczące jej miejsca zamieszkania, m.in. Gniezna przy ul. Witkowskiej 17 w 1915 roku.

Nie mamy jednak wystarczających dowodów, aby jednoznacznie stwierdzić, że osoba z karty nr 822 była tą samą Małgorzatą Reszelą, która została aresztowana w Mielżynie. Jest to jedynie interesujący trop.

Historia zapisana w kilku dokumentach

Po ponad stu latach z całej sprawy pozostało niewiele.

Kilka zdań w starej gazecie.

Urzędowy zapis śmierci małego Jana.

Nazwisko jego matki.

Informacja o aresztowaniu.

I cisza, która nastąpiła później.

Nie znamy dokładnego przebiegu śledztwa. Nie znamy zeznań Małgorzaty Reszeli. Nie wiemy, co wydarzyło się podczas ewentualnego procesu ani jaki zapadł wyrok.

A jednak dzięki zachowanym dokumentom możemy odtworzyć najważniejszy fragment tej tragicznej historii.

W maju 1910 roku w Mielżynku nowo narodzony Jan stracił życie z rąk własnej matki.

Jego śmierć została odnotowana w urzędowych księgach, a kilka dni później informacja o zbrodni trafiła na łamy prasy.

Ponad sto lat później pozostaje jednym z tych mrocznych epizodów w dziejach Mielżyna, które niemal całkowicie zniknęły z pamięci mieszkańców.


Źródła

1. „Gazeta Robotnicza”, nr 62, Katowice, 31 maja 1910 r.
Notatka prasowa dotycząca zbrodni popełnionej przez Małgorzatę Reszelę w Mielżynie.

2. „Polak”, Katowice, 1910 r.
Kolejna relacja dotycząca zbrodni; zawiera również informację o aresztowaniu Małgorzaty Reszeli.

3. Akt zgonu dziecka Jana, Mielżyn, 30 maja 1910 r.
Dokument urzędowy, w którym jako matkę wpisano Małgorzatę Reszelę; ojciec dziecka nie został wskazany.

4. Kartoteka ewidencji ludności Poznania 1870–1931, karta nr 822 – Małgorzata (Margarete) Reszela.
Dokument wykorzystany jako dodatkowy trop dotyczący osoby o tym samym imieniu i nazwisku. Nie stanowi dowodu, że chodzi o sprawczynię zbrodni w Mielżynie.

5. Księgi Urzędu Stanu Cywilnego Mielżyn.
Księga urodzeń 1909–1911, sygn. 53/1894/1/219 – wskazana jako właściwa jednostka do dalszej weryfikacji danych dotyczących urodzenia Jana.

  • Obraz do artykułu powstał z wykorzystaniem narzędzi opartych na sztucznej inteligencji.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *